İçeriğe geç

Yol Süpürme Aracı Teknik Şartnamesi Nasıl Hazırlanır?

Blog17 Kasım 2026 11 dk okuma
Yol Süpürme Aracı Teknik Şartnamesi Nasıl Hazırlanır?

Yol süpürme aracı teknik şartnamesi, aracın yapacağı işi tarif ederek başlar ve o işi belirleyen birkaç değer için alt sınır koyar. Bu değerler süpürme genişliği, haznenin net hacmi, su tankı, motor emisyon seviyesi, dönüş çapı ve boşaltma yüksekliğidir. İyi bir şartname standartlara “veya dengi” ifadesiyle atıf yapar ve piyasada tek bir modelin karşılayabileceği ölçüler içermez.

Zayıf şartnamelerin çoğu tersten yazılır. Belediyenin beğendiği bir aracın broşürü kopyalanır ve şartname temizlenecek sokakları değil o aracı anlatır. Sonuçta ya kimse şartlara uyamaz ya itirazlar gelir, ihale aylarca uzar.

Yol süpürme aracı teknik şartnamesinde neler olmalı?

Yol süpürme aracı teknik şartnamesi dokuz bölümden oluşur ve sıra önemlidir. İlk iki bölüm belediyenizi anlatır, araç ancak üçüncü bölümde devreye girer.

  1. İşin tanımı. Sokaklar, zemin, atık türü, güzergâh uzunluğu ve vardiya saatleri.
  2. Araç sınıfı. Kompakt, araç üstü, çekilir tip ya da elle sürülen, gerekçesiyle birlikte.
  3. Asgari teknik değerler. Süpürme genişliği, hazne hacmi, su tankı, tırmanma kabiliyeti gibi değerler.
  4. Standartlar ve emisyon. EN 15429 serisi, motor emisyon seviyesi ve CE işareti.
  5. Şasi şartları. Araç üstü süpürgede asgari şasi tonajı ve aks düzeni.
  6. Servis, yedek parça ve eğitim. Yanıt süresi, yedek parça süresi ve operatör eğitimi.
  7. İstenecek belgeler. Teknik föy, test raporları ve uygunluk beyanları.
  8. Değerlendirme yöntemi. Fiyat dışı unsur kullanılacaksa nasıl puanlanacağı.
  9. Teslim ve kabul. Teslim yeri, muayene ve sahada deneme süpürmesi.

Örneğin tarihi çarşıyı gece, çevre yolunu gündüz süpüren bir belediye iki ayrı kısım açabilir. Biri kompakt süpürme aracı, diğeri araç üstü süpürme aracı için olur. İhaleyi kısımlara bölmek, her kısma teklif verebilecek üretici sayısını genellikle artırır.

Şartname neden araçla değil işle başlamalı?

Kamu ihale mevzuatı da bu yolu gösteriyor. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 12. maddesine göre teknik kriterler “verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik” olur, rekabeti engelleyici hususlar içermez ve bütün isteklilere fırsat eşitliği sağlar. İşi tarif eden bir şartname her üreticinin kendi en iyi cevabını getirmesine izin verir.

İşi rakamlarla anlatın. Aracın girmesi gereken en dar sokağı, güzergâhtaki en dik yokuşu ve zemini (asfalt, parke, Arnavut kaldırımı) yazın. Topladığınız atığı da belirtin, örneğin kum, yaprak, çöp ya da kış sonrası yoldan kalan mıcır. Haznenin nereye boşaltılacağını da ekleyin. Doğrudan 1.100 litrelik konteynere ya da çöp kamyonunun arka kapağına boşaltabilen bir kompakt araç, depoya gidip gelme seferini ortadan kaldırır.

Örneğin “Araç, 2,5 metre genişliğindeki parke taşlı yaya sokaklarını süpürecek ve 1.100 litrelik konteynerlere boşaltacaktır” cümlesi, “Araç kompakt olacaktır” cümlesinden çok daha fazla bilgi verir. Hâlâ hangi süpürme sistemini seçeceğinize karar veriyorsanız yol süpürme aracı seçimini anlatan yazımız türleri karşılaştırıyor.

Kademe AGA 2100 kompakt yol süpürme aracı parke taşlı dar bir sokakta çalışırken

Hangi teknik değerlere alt sınır konmalı?

İşi belirleyen değerlere alt sınır koyun, gerisini açık bırakın. Aşağıdaki tablo süpürme aracı föylerinde en sık geçen değerleri, her birinin neden önemli olduğunu ve Kademe modellerinin kapsadığı aralığı gösteriyor. Böylece gerçekçi bir alt sınırın nerede durduğunu görürsünüz.

Değer Neden önemli Şartnameye nasıl yazılır Kademe süpürme araçlarında aralık
Süpürme genişliği Bir sokağın kaç geçişte biteceğini belirler Yan fırçalarla birlikte en az değer 1.500 ile 3.200 mm
Hazne hacmi Boşaltma için güzergâhtan kaç kez ayrılacağını belirler En az net (kullanılabilir) hacim Brüt 2 ile 9,5 m³
Temiz su tankı Toz bastırma ve su ikmali En az litre 200 ile 2.200 litre
Emiş hortumu çapı Şişe ve yaprak gibi iri atıklar En az çap 200 ile 250 mm
Tırmanma kabiliyeti Yokuşlu mahalleler En az yüzde Kompakt araçlarda %25 ile %27
Dönüş çapı Dar sokak ve kavşaklar En çok çap Kompakt araçlarda 6.600 ile 6.700 mm
Boşaltma yüksekliği Konteynere ya da kamyona boşaltma En az yükseklik Kompakt araçlarda 850 ile 1.600 mm
Hazne malzemesi Islak atıktan gelen korozyon Gerekiyorsa paslanmaz çelik veya dengi AISI 304 paslanmaz, alüminyum ya da paslanmaz seçenekli çelik
Motor emisyonu Hava kalitesi hedefleri En az emisyon seviyesi Kompakt ve araç üstü modellerde AB Aşama V (Stage V)

Brüt hacim yerine net hacim isteyin. Kademe AGA 3000 Belden Kırmalı modelin haznesi brüt 2,3 m³, net 1,1 m³. Aynı brüt hacmi yazan iki araç çok farklı miktarda atık taşıyabilir. Araç üstü süpürgede şasiyi de yazın. Kademe’nin araç üstü modellerinde haznesi büyüdükçe daha ağır şasi gerekir, bu yüzden üst yapı ile şasiyi ayrı kalemler olarak tarif etmek ihaleyi netleştirir.

Süpürme kapasitesi (m²/saat) şartnamede neden yanıltır?

Föylerdeki süpürme kapasitesi çoğunlukla hesaplanmış bir değerdir, ölçülmüş değil. Üretici en geniş süpürme genişliğini en yüksek süpürme hızıyla çarpar. Kademe’nin föylerinin çoğu da bu kurala uyar. AGA 2100 saatte 15 km hızla 1,5 metre süpürür, bu da 22.500 m²/saat eder. Çekilir tip URAL saatte 22 km hızla 3,2 metre süpürür ve 70.400 m²/saat bulur.

Gerçek çalışma daha yavaştır. Operatör kirli bordür dibinde yavaşlar, geçişleri bindirir, park etmiş araçların etrafından dolanır ve boşaltma noktasına gider. Teklifleri m²/saat üzerinden puanlayan bir şartname bu yüzden kâğıt üzerindeki en geniş fırça ayarını ve en yüksek hızı ödüllendirir.

Bunun yerine süpürme genişliğini ve beklediğiniz çalışma hızını yazın. Örneğin “en az 2.000 mm süpürme genişliğinde, saatte 8 ile 10 km çalışma hızında” gibi. Performansın kanıtlanmasını istiyorsanız süpürme araçlarının performans şartlarını ve deney yöntemlerini belirleyen EN 15429-2 standardına göre test sonucu isteyin. Değerlendirme sırasında kendi sokaklarınızdan birinde yapılacak bir deneme süpürmesi daha da işe yarar.

Şartnamede hangi standartlara atıf yapılabilir?

EN 15429 serisi, doğrudan süpürme araçları için yazılmış Avrupa standardıdır ve üç bölümden oluşur. EN 15429-1 sınıflandırma ve terimleri belirler, aracın sınıfını doğru adlandırmanıza yardım eder. EN 15429-2 performans şartlarını ve deney yöntemlerini belirler. EN 15429-3 ise süpürme aracının PM10 ve PM2,5 ince tozu ne kadar topladığını ölçen yöntemi tanımlar. Şehrinizin ince toz hedefi varsa bu bölüm önem kazanır.

Motor emisyonu ayrı bir konudur. AB’nin 2016/1628 sayılı Tüzüğü yol dışı hareketli makinelerin motorları için Aşama V (Stage V) sınırlarını getirdi. Kademe, kompakt süpürme araçlarında ve araç üstü modellerde fırça ile fanı çalıştıran yardımcı motorlarda AB Aşama V motor kullanıyor. Kamyon şasisinin kendi motoru ise karayolu araç kurallarına tabidir, şasi motoru için istediğiniz Euro sınıfını ayrıca yazın.

4734 sayılı Kanun’un 12. maddesi, varsa ulusal ve uluslararası standartlara uygunluğu sağlayan düzenlemelerin şartnamede yer almasını öngörür. Standart numarasının yanına “veya dengi” yazmak, eşdeğer bir test ya da belge sunan istekliyi elemekten sizi korur.

Tek markaya yönelik şartname nasıl önlenir?

Kesin ölçü yerine alt ve üst sınır kullanın, bir föyden aynen kopyalanmış rakamlar yazmayın. 4734 sayılı Kanun’un 12. maddesi açık konuşur. Şartnamede belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez, belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara da yer verilmez. Marka ancak standart bulunmayan ya da teknik özelliğin tarif edilemediği hallerde “veya dengi” ifadesiyle yazılabilir.

Sorunun sessiz hali daha zor fark edilir. “Hazne 2,3 m³, su tankı 200 litre, dingil mesafesi 1.935 mm” gibi bir madde marka adı içermez, ama bu üç rakamı aynı anda tutan tek bir araç vardır. İstekliler bunu kapalı bir ihale olarak okur ve çoğu teklif vermez.

Tipik bir senaryo düşünelim. Bir belediye tarihi merkezi için küçük bir süpürme aracı almak istiyor ve bir rakibin broşürünü şartnameye aktarıyor. İki üretici 50 mm daha geniş ve 0,2 m³ daha büyük haznesi olan araç teklif ediyor ve ikisi de eleniyor. Kalan tek teklif bütçeyi aşıyor ve ihale iptal ediliyor. Belediye en çok araç genişliği ve en az net hazne hacmi yazsaydı üç araç da yarışabilirdi.

Şartname servis ve yedek parça için ne demeli?

“İyi satış sonrası hizmet” yerine ölçülebilir taahhütler isteyin. Bir süpürme aracı ömrü boyunca fırça, filtre ve emiş hortumu tüketir. Yılın kaç günü gerçekten çalışacağını bu yüzden servis maddeleri belirler.

  • Yedek parçanın kaç yıl bulunacağı. Örneğin Kademe yedek parça için 10 yıl garanti veriyor.
  • Telefonla yanıt, sahaya teknisyen gelişi ve aracın onarılması için ayrı ayrı süreler.
  • Yan fırça, ana fırça, filtre ve hortumdan oluşan sarf malzemesi listesi ve fiyatları.
  • Teslimde operatör ve bakım personeli eğitimi, kişi ve gün sayısıyla birlikte.
  • Türkçe kullanım ve bakım kılavuzu ile yedek parça kataloğu.

Örneğin “İstekli bir takım yan fırça ile ana fırçanın üç yıl geçerli fiyatını teklifinde belirtecektir” maddesi, imzadan önce işletme maliyetini karşılaştırmanızı sağlar. Yedek parça seçerken dikkat edilmesi gerekenler de bu maddeleri yazarken işinize yarar.

Yerli malı ve DMO şartnameyi nasıl etkiler?

Yerli malı teklif edenlere fiyat avantajı tanınabilir. 4734 sayılı Kanun’un 63. maddesine göre mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine yüzde 15’e kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Avantajı kullanacaksanız ihale dokümanında oranını ve istenecek yerli malı belgesini açıkça belirtin.

Kademe AGA 6000 kompakt yol süpürme aracı arkadan, üzerinde Yerli Üretim Temiz Çevre yazısı

DMO yolu ihaleyi belediyenin üzerinden alır, şartnameyi değil. 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesinin (e) bendi, Devlet Malzeme Ofisi Ana Statüsünde yer alan mal ve hizmetlerin DMO’dan alımını kanun kapsamı dışında tutar. DMO’nun yardım sayfalarına göre ise taşıt, iş makinesi ve üst yapılı araç talepleri, ihtiyaç sahibi kurumun hazırlayacağı teknik şartnameye göre DMO’nun yapacağı ihaleyle karşılanır. Bu yazıdaki kurallar bu yüzden DMO üzerinden alımda da geçerlidir. Örneğin Kademe’nin AGA 2100 mini yol süpürme aracı DMO katalog ürünleri arasında yer alıyor.

Teslimde araç nasıl kabul edilmeli?

Kabul muayenesini şartnameye baştan yazın, iki taraf da neyle karşılaşacağını önceden bilsin. Süpürme genişliğini ve hazne ölçülerini ölçün, belgeleri teklifle karşılaştırın ve kendi operatörünüzle gerçek bir sokakta deneme süpürmesi yapın.

Örneğin “Kabul muayenesi, idarenin seçeceği bir sokakta bir saatlik deneme süpürmesini ve haznenin idarenin konteynerine boşaltılmasını kapsar” maddesi, yanlış bir boşaltma yüksekliğini garanti süresi başlamadan ilk gün ortaya çıkarır.

Nereden başlamalısınız?

Broşürle değil haritayla başlayın. En zor üç güzergâhınızı seçin ve her biri için en dar sokağı, en dik yokuşu ve boşaltma noktasını yazın. İşin tanımı bu listeden çıkar, tablodaki teknik değerler de sokaklarınızdan.

Her modelin teknik tablosu yol süpürme makineleri sayfasında yer alıyor. Taslak şartnamenizi teklif formuyla gönderirseniz satış mühendislerimiz 24 saat içinde şartnameye uyan Kademe modelleriyle yanıt verir.

Bu yazı genel bilgi verir. İhale usulü, eşik değerler ve belge şartları ihalenin türüne ve tutarına göre değişir. Şartnamenizi yayımlamadan önce satın alma biriminiz ya da hukuk müşavirliğinizle kontrol edin.

Sık sorulan sorular

Teknik şartnamede marka yazılabilir mi?

Kural olarak yazılamaz. 4734 sayılı Kanun’un 12. maddesi markayı yalnız standart bulunmayan ya da teknik özelliğin tarif edilemediği hallerde, “veya dengi” ifadesiyle birlikte yazmaya izin verir.

Brüt hazne hacmi ile net hazne hacmi arasındaki fark nedir?

Brüt hacim haznenin toplam iç hacmidir, net hacim ise aracın gerçekten atıkla doldurabildiği kısımdır. Şartnamede net hacmi isteyin, çünkü bazı tasarımlarda filtre ve su tankı brüt hacmin büyük bölümünü kaplar.

Şartnamede PM10 performansı istenmeli mi?

Şehrinizin ince toz hedefi varsa isteyin. EN 15429-3 süpürme aracının PM10 ve PM2,5 tozu ne kadar topladığını ölçen deneyi tanımlar, sonuçları “veya dengi” ifadesiyle talep edebilirsiniz.

Elektrikli yol süpürme aracı şartnamesi nasıl yazılır?

Batarya boyutu yerine vardiya süresini ve güzergâhı yazın. Örneğin Kademe AGA 3000 elektrikli yol süpürme aracı, 96 V 640 Ah lityum demir fosfat batarya ve araç üstü 10 kW şarj cihazı kullanıyor.

Bu bilgiler nereden geliyor?

İhale kuralları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3, 12 ve 63. maddelerinden alındı (mevzuat.gov.tr). Standart adları ve kapsamları yayımlanmış EN 15429-1, EN 15429-2 ve EN 15429-3 kayıtlarından, Aşama V bilgisi AB’nin 2016/1628 sayılı Tüzüğü’nden alındı. Kademe değerleri Kademe ürün föylerinden alındı. Bilgiler Kasım 2026 itibarıyla günceldir.

Paylaş
Okumaya devam edin

Diğer Haberler

Tüm Blog

Filonuzu yenilemeye hazır mısınız?

Güzergâhlarınızı, atık türlerinizi ve bütçenizi anlatın. Doğru aracı yapılandırıp size özel teklif gönderelim.